Wat is systemisch werken?

Systemisch werken gaat er van uit dat iedereen beïnvloedt
wordt door het systeem, de groep, waarin hij leeft of deel van
uitmaakt. Het eerste systeem waarin je terecht komt is je
familie. Nadien je school, sportclub, vereniging, … tot en met
het bedrijf of de organisatie waarin je werkt. Systemisch werken
is een manier om inzichten te krijgen in jouw plek in dat
systeem/groep en je verhoudingen met anderen vanuit die plek.
Het leert ons waar belemmeringen zitten en waarom we
vervallen in steeds hetzelfde – onbewuste – gedrag.
Opstellingswerk is een effectieve methode om zaken te weten
te komen over jezelf in je familie, relatie of werkomgeving.

Hoe werkt zo’n opstelling in familie of organisatie?

‘Tijdens een constellatie stelt de persoon groepsleden, die
hemzelf en zijn familieleden of collega’s vertegenwoordigen, in
de ruimte op zoals hij hen in relatie tot elkaar beleeft. Dan komt
de opstelling tot leven als een tableau-vivant: de onderlinge
verhoudingen en verstoringen in het systeem worden zichtbaar
en voelbaar. Vervolgens wordt gezocht naar een passende
herordening waarin ieders plek en lot wordt erkend (…)’

uit het boek ‘Vonken van verlangen’ p.17

Waarom werk ik met opstellingen?

Ik werk nu 12 jaar als psychotherapeut. Vanaf het begin gaat
mijn aandacht uit naar het opstellingswerk. Ik pas het toe in de
individuele gesprekken met cliënten. I.p.v. over de problemen te praten, vraag ik de cliënt zijn/haar probleem op te stellen. Een
popje voor haar/hem zelf en voor de anderen die betrokken zijn
bij het probleem. Dus opstellingen hoeven niet altijd over familie
te gaan. De Playmobil poppetjes en knuffels hebben al goed
dienst gedaan. Ook alles wat er in de therapieruimte staat, kan
gebruikt worden. Denk maar aan het halfvolle of half lege glas
water…

Laat ik een voorbeeld geven van een mannelijke cliënt die ‘in
een affaire zat’. We werkten met de drie betrokken personen.
Het zien en voelen i.p.v. het enkel denken en weten, raakten
een andere laag dan alleen maar ‘praten over’. Ik gaf de drie
poppetjes ook mee met de man. Ze zaten tot de volgende
sessie in zijn werktas. Hij had ze bij. ‘Het’ was er. Het had hem
geholpen bij het nemen van een beslissing.

‘Zonder BERT HELLINGER, die aan de wieg van systemisch
werk stond, hadden we het boek ‘Vonken van verlangen’ niet
kunnen schrijven. De diepgang in zijn boeken en
beeldmateriaal en zijn respect voor de beweging van de ziel
hebben ons geïnspireerd.’uit het boek


‘Vonken van verlangen’ voorwoord

Terug naar mijn cliënt. Toen we met het opstellingswerk bezig
waren, zag ik iets gebeuren. Ik kan zijn gelaatsuitdrukking nog
herinneren. Was dat …’de beweging van de ziel’ … ?

Ik wil hier ook de ‘3 wetten van Hellinger’ toelichten.
In een systeem zijn steeds 3 wetten van tel.

1) De balans van geven en nemen.
2) Ieder feit en individu heeft een plek binnen een systeem.
3) Er is steeds een ordening, een hiërarchie.

Je kan al voorstellen dat hier veel verstrikkingen in mogelijk zijn.
Bijvoorbeeld:

  1. Teveel geven of redder willen zijn. Daarmee hou je de ander klein.
  2. Mensen of feiten die verzwegen worden, hebben een invloed op al de individuen van het systeem.
  3. Een kind dat de plaats inneemt van een ouder, heeft gevolgen voor alle partijen.

En dan is er het opstellingswerk in groep. Hier geen poppetjes of andere voorwerpen. In een groep van ongeveer 15 personen zijn de meeste aanwezigen representanten. Er zijn er enkele die een opstelling doen. Na een paar inleidende zinnen van de opsteller, wordt de constellatie door de begeleider gestart. De opsteller krijgt op een andere manier informatie dan enkel weten en praten over. Dit leidt tot inzichten en oplossingen.

De opstellingen die ik ooit zelf heb gedaan, kan ik mij nog levendig herinneren. Niet alleen her-inneren, ze gaven mij in-zichten die ik niet uit gesprekken of boeken kreeg. Door de opstelling kon ik zien en voelen waar mijn verstoring zat. In het opstellingswerk wordt dus over ‘verstrikkingen’ gesproken.

Zo was er een opstelling waar het duidelijk werd dat ik onbewust loyaal bleef aan de dood van mijn-veel-te-vroeg-overleden-moeder, door zelf niet ten volle te leven. Ik trok zelf aan de rem in mijn leven en dat … zou mijn moeder nooit gewild hebben.

Een andere opstelling was er één over mijn oudste zoon waar ik zo bezorgd over was. Deze verstrikking noemen ze in het opstellingswerk ‘overname van last en verantwoordelijkheid’.

Natuurlijk wist ik dit met mijn verstand, maar door de opstelling zag en voelde ik het probleem. Dit was zo intens. Door een opstelling krijg je niet alleen informatie. De opstelling laat je ook zien wat de oplossing is. De begeleider stelde een aantal vrouwen op rond mij, als representant. De warmte en verdriet die ik toen voelde, zal ik nooit vergeten. Ook wat mijn zoon nodig had, werd zeer duidelijk in de opstelling. Niet die overbezorgde moeder…

‘Hellinger zegt; je wordt gedragen door de stroom van het leven.
De kracht komt van de rivier, niet van de zwemmer.’
uit het boek ‘Vonken van verlangen’ p. 237

ZeIf doe ik in Berchem drie themadagen waarin theorie,
ervaringsgerichte oefeningen en het opstellingswerk een
plek krijgen.
Over ZELFVERTROUWEN op zondag 5 april 2020
Over LOSLATEN EN VASTHOUDEN op zondag 17 mei 2020
Over PERFECTIONISME op zondag 23 augustus 2020
https://karinswinnen.be/3-themadagen/

WELKOM,

Karin Swinnen

Bibliografie: ‘Vonken van verlangen: systemisch werk, perspectief en praktijk’ Wibe Veenbaas & Joke Goudswaard